Vi môi trường khối u là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học

Vi môi trường khối u (TME) là hệ sinh thái xung quanh tế bào ung thư, bao gồm tế bào đệm, mạch máu, tế bào miễn dịch, ECM và các phân tử tín hiệu tương tác phức tạp. Nó điều hòa tăng sinh, xâm lấn, di căn và đáp ứng điều trị của khối u, đồng thời là mục tiêu nghiên cứu và phát triển liệu pháp ung thư.

Giới thiệu chung về vi môi trường khối u

Vi môi trường khối u (tumor microenvironment – TME) là tập hợp các thành phần xung quanh khối u, bao gồm tế bào bình thường, tế bào u, mạch máu, tế bào đệm, ma trận ngoại bào và các phân tử tín hiệu. Đây không chỉ là bối cảnh tĩnh mà là một hệ sinh thái động, có vai trò điều hòa tăng sinh, xâm lấn, di căn và đáp ứng điều trị của tế bào ung thư. ([cancer.gov](https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/tumor-microenvironment?utm_source=chatgpt.com))

TME đóng vai trò quan trọng trong sinh học khối u vì các tương tác giữa tế bào u và môi trường xung quanh xác định khả năng tồn tại, phát triển và kháng trị của khối u. Các tế bào đệm, tế bào miễn dịch, tế bào nội mô và các yếu tố môi trường tạo ra tín hiệu hóa học và cơ học ảnh hưởng đến hành vi của tế bào ung thư. ([biosignaling.biomedcentral.com](https://biosignaling.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12964-020-0530-4?utm_source=chatgpt.com))

Nghiên cứu TME cung cấp cái nhìn sâu về cơ chế tiến triển ung thư, mối tương tác giữa các thành phần tế bào và vật chất ngoại bào, và đóng vai trò thiết yếu trong phát triển liệu pháp nhắm mục tiêu. Hiểu được TME là nền tảng để thiết kế các chiến lược điều trị mới, kết hợp nhắm vào tế bào u và điều chỉnh môi trường xung quanh khối u.

Cấu trúc và thành phần của TME

TME được cấu thành từ nhiều thành phần đa dạng có thể chia làm ba nhóm chính: tế bào, ma trận ngoại bào và các yếu tố hoà tan/tín hiệu. ([mdpi.com](https://www.mdpi.com/1422-0067/24/24/17536?utm_source=chatgpt.com))

  • Thành phần tế bào: tế bào ung thư, fibroblasts, carcinoma-associated fibroblasts (CAFs), tế bào nội mô, pericytes, lymphocytes, đại thực bào, tế bào dendritic, NK cells. ([nature.com](https://www.nature.com/articles/s41467-023-41518-w?utm_source=chatgpt.com))
  • Ma trận ngoại bào (ECM): collagen, fibronectin, laminin, hyaluronan và các protein khác tạo khung cấu trúc, ảnh hưởng tới tính cơ học và tín hiệu hóa học. ([biosignaling.biomedcentral.com](https://biosignaling.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12964-020-0530-4?utm_source=chatgpt.com))
  • Yếu tố hoà tan và tín hiệu: cytokines, chemokines, growth factors, enzyme remodeling matrix, các phân tử từ tế bào u và tế bào đệm. ([sciencedirect.com](https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/tumor-microenvironment?utm_source=chatgpt.com))

Sự động học của TME khiến các thành phần này thay đổi theo thời gian và giai đoạn tiến triển của khối u, tạo ra sự đa dạng vùng (heterogeneity) quan trọng trong sinh học khối u. ([pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32810447/?utm_source=chatgpt.com))

Để trực quan, bảng sau mô tả các thành phần chính và chức năng của chúng:

Thành phần Chức năng chính
Tế bào ung thư Tăng sinh, xâm lấn, di căn
Fibroblasts / CAFs Hỗ trợ ECM, tín hiệu tăng sinh, angiogenesis
Tế bào miễn dịch Ức chế hoặc kích thích miễn dịch, ảnh hưởng đến kháng thuốc
Tế bào nội mô Hình thành mạch máu, cung cấp oxy và dưỡng chất
ECM Khung cơ học, tín hiệu hóa học, điều hòa di căn
Yếu tố tín hiệu Điều hòa tăng sinh, viêm, angiogenesis, tương tác tế bào

Vai trò của TME trong sinh học khối u: tăng sinh, xâm lấn, di căn và sinh mạch

TME cung cấp môi trường cần thiết cho sự tăng sinh và tiến triển của khối u. Tế bào u tương tác với các tế bào xung quanh và ECM để nhận tín hiệu tăng trưởng, dưỡng chất và không gian sinh tồn. ([mdanderson.org](https://www.mdanderson.org/cancerwise/what-is-the-tumor-microenvironment-3-things-to-know.h00-159460056.html?utm_source=chatgpt.com))

Angiogenesis trong TME được kích thích bởi tế bào u và tế bào đệm thông qua việc giải phóng VEGF và các yếu tố tăng trưởng mạch khác, cung cấp oxy và dưỡng chất cho khối u phát triển. ([cell.com](https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822%2820%2930933-7?utm_source=chatgpt.com))

TME cũng hỗ trợ xâm lấn và di căn nhờ tái cấu trúc ECM, giải phóng metalloproteinases, và tín hiệu hóa học thúc đẩy di chuyển tế bào. Mối tương tác giữa tế bào u và môi trường xung quanh tạo ra con đường thuận lợi cho tế bào ung thư xâm nhập mô mới. ([en.wikipedia.org](https://en.wikipedia.org/wiki/The_Hallmarks_of_Cancer?utm_source=chatgpt.com))

Vai trò của TME trong đáp ứng miễn dịch và kháng điều trị

TME điều chỉnh hệ miễn dịch, khiến các tế bào miễn dịch bị ức chế hoặc mất hoạt tính, tạo điều kiện cho khối u né tránh sự tấn công của cơ thể. ([vinmec.com](https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/co-che-hinh-thanh-vi-moi-truong-uc-che-mien-dich-khoi-u-trong-ung-thu-thuc-quan?utm_source=chatgpt.com))

Sự tồn tại của ECM dày đặc, áp lực nội mô, nghèo oxy và môi trường viêm mãn trong TME làm giảm hiệu quả hóa trị và miễn dịch liệu pháp. Nhắm vào TME, thay vì chỉ tế bào u, là chiến lược mới trong điều trị ung thư. ([edisbiotech.com](https://edisbiotech.com/en/rnd2/?utm_source=chatgpt.com))

Điều chỉnh TME có thể cải thiện khả năng xâm nhập thuốc, tái lập hoạt hóa miễn dịch và giảm nguy cơ kháng thuốc. Đây là lý do TME trở thành mục tiêu quan trọng trong nghiên cứu và phát triển liệu pháp ung thư hiện đại.

Đặc điểm động học và tiến hóa của TME

Vi môi trường khối u (TME) là một hệ sinh thái động, thay đổi liên tục theo thời gian và theo giai đoạn tiến triển của khối u. Các thành phần tế bào, ma trận ngoại bào và yếu tố tín hiệu trong TME không cố định mà thay đổi đáp ứng với nhu cầu tăng sinh, xâm lấn và thích nghi với điều kiện môi trường. ([pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32810447/?utm_source=chatgpt.com))

Sự tiến hóa của TME tạo ra tính không đồng nhất (heterogeneity) trong cùng một khối u, với các vùng khác nhau có mức oxy, pH, mật độ tế bào miễn dịch và ECM khác nhau. Tính không đồng nhất này ảnh hưởng đến tốc độ phát triển, khả năng di căn và đáp ứng điều trị của từng vùng khối u. ([nature.com](https://www.nature.com/articles/s41467-023-41518-w?utm_source=chatgpt.com))

Đặc điểm động học còn thể hiện qua các quá trình như tái cấu trúc ma trận ngoại bào, thay đổi tỷ lệ tế bào đệm và tế bào miễn dịch, biến đổi tín hiệu hóa học, tạo ra môi trường thuận lợi cho tế bào u tồn tại và phát triển. Việc theo dõi những thay đổi này là cơ sở cho nghiên cứu cơ chế kháng thuốc và di căn. ([mdpi.com](https://www.mdpi.com/1422-0067/24/24/17536?utm_source=chatgpt.com))

Ý nghĩa lâm sàng và ứng dụng trong điều trị ung thư

Hiểu rõ TME giúp phát triển các chiến lược điều trị nhắm vào cả tế bào u và môi trường xung quanh. Các liệu pháp mới bao gồm ức chế angiogenesis, điều chỉnh miễn dịch, tái lập cấu trúc ECM và giảm viêm, nhằm làm thay đổi môi trường thuận lợi cho tế bào ung thư. ([jhoonline.biomedcentral.com](https://jhoonline.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13045-024-01634-6?utm_source=chatgpt.com))

Các nghiên cứu lâm sàng gần đây chỉ ra rằng can thiệp vào TME giúp cải thiện hiệu quả hóa trị, miễn dịch liệu pháp và giảm nguy cơ di căn. Liệu pháp kết hợp nhắm vào TME và tế bào u có khả năng phá vỡ hệ sinh thái khối u, tạo ra môi trường bất lợi cho tế bào ung thư. ([jenci.springeropen.com](https://jenci.springeropen.com/articles/10.1186/s43046-025-00317-8?utm_source=chatgpt.com))

Ứng dụng lâm sàng khác bao gồm việc sử dụng chỉ dấu sinh học từ TME để dự đoán đáp ứng điều trị, tiên lượng bệnh và xác định bệnh nhân phù hợp với liệu pháp nhắm mục tiêu. Điều này mở ra hướng cá thể hóa điều trị dựa trên đặc điểm vi môi trường riêng biệt của từng khối u. ([sciencedirect.com](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1535610823000442?utm_source=chatgpt.com))

Thách thức và giới hạn nghiên cứu / điều trị liên quan tới TME

TME có tính phức tạp cao, đa dạng và thay đổi liên tục, khiến việc mô phỏng và nghiên cứu gặp nhiều khó khăn. Các mô hình in vitro và in vivo chưa thể tái tạo đầy đủ đặc điểm của TME trong cơ thể người. ([oncology.ox.ac.uk](https://www.oncology.ox.ac.uk/research/tumour-microenvironment?utm_source=chatgpt.com))

Rào cản vật lý như ECM dày đặc, áp lực nội mô và môi trường nghèo oxy (hypoxia) hạn chế khả năng xâm nhập của thuốc và tế bào miễn dịch. Những đặc điểm này làm giảm hiệu quả của các liệu pháp điều trị và là thách thức chính trong nghiên cứu cơ chế kháng thuốc. ([sciencedirect.com](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1535610823000442?utm_source=chatgpt.com))

Sự không đồng nhất của TME giữa các vùng trong cùng một khối u dẫn đến hiệu quả điều trị khác nhau, đòi hỏi phương pháp cá thể hóa dựa trên đặc điểm vi môi trường riêng biệt. Việc kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu và công nghệ mới là cần thiết để vượt qua giới hạn này. ([nature.com](https://www.nature.com/articles/s41467-023-41518-w?utm_source=chatgpt.com))

Hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu TME đang phát triển theo hướng mô hình hóa với độ phân giải cao, sử dụng các công nghệ single-cell, 3D culture, organoid và mô hình toán học để tái tạo chính xác tương tác giữa tế bào u, tế bào đệm, tế bào miễn dịch và ECM. ([nature.com](https://www.nature.com/articles/s41467-023-41518-w?utm_source=chatgpt.com))

Chiến lược điều trị trong tương lai không chỉ nhắm vào tế bào u mà còn kết hợp nhắm vào các thành phần TME như tế bào đệm, ECM, mạch máu, miễn dịch và viêm. Điều này giúp phá vỡ “hệ sinh thái khối u”, tăng hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ di căn. ([jhoonline.biomedcentral.com](https://jhoonline.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13045-024-01634-6?utm_source=chatgpt.com))

Song song, nghiên cứu chỉ dấu sinh học từ TME sẽ hỗ trợ cá thể hóa điều trị, tiên lượng bệnh, và phát triển các liệu pháp nhắm mục tiêu hiệu quả. Sự kết hợp giữa hiểu biết cơ chế sinh học và ứng dụng lâm sàng hứa hẹn mở ra kỷ nguyên mới trong điều trị ung thư dựa trên vi môi trường khối u. ([jenci.springeropen.com](https://jenci.springeropen.com/articles/10.1186/s43046-025-00317-8?utm_source=chatgpt.com))

Tài liệu tham khảo

  • National Cancer Institute – “Definition of tumor microenvironment” ([cancer.gov](https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/tumor-microenvironment?utm_source=chatgpt.com))
  • MD Anderson Cancer Center – “3 things to know about the tumor microenvironment” ([mdanderson.org](https://www.mdanderson.org/cancerwise/what-is-the-tumor-microenvironment-3-things-to-know.h00-159460056.html?utm_source=chatgpt.com))
  • ScienceDirect – “Tumor Microenvironment (overview)” ([sciencedirect.com](https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/tumor-microenvironment?utm_source=chatgpt.com))
  • Baghban R. et al., “Tumor microenvironment complexity and therapeutic implications”, 2020 ([biosignaling.biomedcentral.com](https://biosignaling.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12964-020-0530-4?utm_source=chatgpt.com))
  • Recent studies on TME dynamics and heterogeneity ([nature.com](https://www.nature.com/articles/s41467-023-41518-w?utm_source=chatgpt.com))
  • Jenci / SpringerOpen – “Role of tumor microenvironment in cancer promotion and therapy resistance”, 2025 ([jenci.springeropen.com](https://jenci.springeropen.com/articles/10.1186/s43046-025-00317-8?utm_source=chatgpt.com))
  • Review on targeting TME for improved cancer therapy ([jhoonline.biomedcentral.com](https://jhoonline.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13045-024-01634-6?utm_source=chatgpt.com))
  • Mayo Clinic / Department of Cancer Biology – overview of tumor-host interactions ([mayo.edu](https://www.mayo.edu/research/departments-divisions/department-cancer-biology/research/tumor-microenvironment?utm_source=chatgpt.com))

Các bài báo, nghiên cứu, công bố khoa học về chủ đề vi môi trường khối u:

Exosomes từ môi trường khối u điều chỉnh đa dạng quá trình chuyển hóa của tế bào ung thư Dịch bởi AI
eLife - Tập 5
Các nguyên bào sợi liên quan đến ung thư (CAFs) là thành phần tế bào chính trong môi trường vi mô của khối u ở hầu hết các loại ung thư đặc. Sự thay đổi chuyển hóa tế bào là một dấu hiệu đặc trưng của ung thư, và phần lớn tài liệu đã công bố tập trung vào các quá trình tự chủ của tế bào u cho những thích nghi này. Chúng tôi chứng minh rằng các exosome được tiết ra từ CAFs có nguồn gốc từ bệnh nhân... hiện toàn bộ
#ung thư #exosomes #quá trình chuyển hóa #CAFs #vi môi trường khối u
Vai trò của môi trường vi mô trong sự hình thành mạch máu của khối u Dịch bởi AI
Journal of Experimental & Clinical Cancer Research - Tập 39 Số 1 - 2020
Tóm tắtSự hình thành mạch máu trong khối u là cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của các tế bào khối u, và đóng vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng, xâm lấn và di căn của chúng. Môi trường vi mô của khối u—bao gồm các tế bào khối u, các tế bào xung quanh và các cytokine được tiết ra—cung cấp một môi trường thuận lợi cho sự phát triển và tồn tại của khối u. Các thành phần khác nhau của môi ... hiện toàn bộ
#tumor angiogenesis #microenvironment #therapeutic efficacy #anti-angiogenic drugs #hypoxia
Tầm quan trọng của môi trường vi mô trong tiến triển ung thư vú: Tái hiện quá trình hình thành khối u vú bằng cách sử dụng mô hình tế bào biểu mô vú người độc đáo và xét nghiệm nuôi cấy ba chiều Dịch bởi AI
Biochemistry and Cell Biology - Tập 74 Số 6 - Trang 833-851 - 1996
Matrigen ngoại bào (ECM) là một yếu tố quyết định trong việc phát triển mô và duy trì sự ổn định của nó. "Môi trường vi mô được thiết kế" trong các mô hình nuôi cấy và in vivo đã chỉ ra rằng ECM kiểm soát sự tăng trưởng, biệt hóa và apoptosis ở các tế bào biểu mô vú (MEC) của chuột và người thông qua một hệ thống thứ bậc các sự kiện phiên mã có liên quan đến sự tương tác phức tạp giữa các con đườn... hiện toàn bộ
#matrigen ngoại bào #integrin #phân tử kết dính #ung thư vú #môi trường vi mô.
Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên khối ngành kinh tế các trường đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh
Tạp chí Nghiên cứu Tài chính - Marketing - - 2019
Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên khối ngành kinh tế các trường đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), từ đó đề xuất các hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên. Mô hình nghiên cứu đề xuất kế thừa mô hình nghiên cứu của Ambad và Damit (2016). Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ 430 sinh viên ... hiện toàn bộ
#Ý định khởi nghiệp kinh doanh #sinh viên khối ngành kinh tế #môi trường khởi nghiệp
Khôi phục than bùn và địa y Sphagnum bị ảnh hưởng bởi lò luyện kim: một góc nhìn vi sinh vật Dịch bởi AI
Microbial Ecology - Tập 86 - Trang 2894-2903 - 2023
Các vùng than bùn lưu giữ khoảng một nửa carbon trong đất liền và một phần mười nước ngọt không băng. Một số hệ sinh thái quan trọng này nằm gần các lò luyện kim phát thải kim loại nặng. Để cải thiện sự hiểu biết về tác động của lò luyện kim và khả năng phục hồi sau các biện pháp kiểm soát ô nhiễm ban đầu vào những năm 1970 (khoảng 50 năm khả năng phục hồi), chúng tôi đã lấy mẫu than bùn dọc theo ... hiện toàn bộ
#than bùn; địa y Sphagnum; lò luyện kim; vi sinh vật; phục hồi môi trường
Thủy ngân làm thay đổi việc khởi đầu và xây dựng tổ của chim ưng zebra, nhưng không ảnh hưởng đến hành vi ấp trứng hoặc cung cấp thức ăn Dịch bởi AI
Ecotoxicology - Tập 26 - Trang 1271-1283 - 2017
Thủy ngân là một chất ô nhiễm môi trường gây cản trở sự sinh sản ở chim, nhưng các cơ chế hành vi và sinh lý học nằm dưới tác động này vẫn còn chưa được hiểu rõ. Mục tiêu của nghiên cứu này là xác định xem việc tiếp xúc với thủy ngân qua chế độ ăn uống trong suốt cuộc đời (1.2 µg/g trọng lượng tươi trong thức ăn) có ảnh hưởng đến các hành vi làm cha mẹ của chim hay không, và điều này có thể ảnh hư... hiện toàn bộ
#thủy ngân #sinh sản #hành vi làm cha mẹ #chim ưng zebra #ảnh hưởng môi trường
Cộng Đồng Vi Sinh Vật Như Là Các Chỉ Số Môi Trường Về Sự Rối Loạn Sinh Thái Trong Đầm Lầy Canxi Được Khôi Phục - Kết Quả Của 10 Năm Nghiên Cứu Dịch bởi AI
Microbial Ecology - - 2017
Các tương tác giữa vi khuẩn và sinh vật nguyên sinh là rất cần thiết cho hệ sinh thái của các đầm lầy. Tuy nhiên, cho đến nay, gần như không có thông tin nào về cách thức các quy trình phục hồi ở các đầm lầy chứa carbonates ảnh hưởng đến chức năng của mạng lưới thực phẩm vi sinh. Những thay đổi trong mô hình thực vật do phục hồi có thể mất nhiều năm mới có thể quan sát được, trong khi các quá trìn... hiện toàn bộ
#vi sinh vật #đầm lầy canxi #chỉ số sinh học #phục hồi sinh thái #mạng lưới thực phẩm vi sinh
Mạ và Đặc Trưng Vật Liệu Cát và Silica Khói Quang Hấp Phụ Thông Qua Phương Pháp Sol-Gel Để Khôi Phục Môi Trường Dịch bởi AI
Water, Air, and Soil Pollution - - 2014
Bài báo này báo cáo về việc sửa đổi cát và silica khói bằng titan dioxide nhằm tạo ra một vật liệu hoạt động quang xúc tác cho việc phân hủy các chất ô nhiễm. Quy trình mạ được thực hiện dựa trên phương pháp sol-gel. Tetra-n-propyltitanate được sử dụng làm tiền chất titan dioxide để áp dụng một lớp nano lên các hạt cát. Đối với silica khói, quy trình mạ đã được thay đổi. Nhiều lượng khác nhau của ... hiện toàn bộ
#quang xúc tác #cát #silica khói #titan dioxide #vi môi trường
Mối quan hệ giữa ATOH1 và vi mô môi trường khối u ở bệnh nhân ung thư trực tràng có trạng thái ổn định vi thể khác nhau Dịch bởi AI
Cancer Cell International - Tập 22 - Trang 1-17 - 2022
Ung thư ác tính tuyến ruột già (COAD) là một trong những loại khối u ác tính chính đang đe dọa sức khỏe con người hiện nay. Các chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (ICIs) gần đây đã bắt đầu xuất hiện như một lựa chọn hiệu quả cho việc điều trị bệnh nhân COAD, nhưng không phải tất cả bệnh nhân đều có thể thu được lợi ích từ liệu pháp ICI. Các nghiên cứu trước đây đã đề xuất rằng ICIs có tác động l... hiện toàn bộ
#ung thư ác tính tuyến ruột già #ATOH1 #môi trường vi mô khối u #không ổn định vi kính #các chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch
Môi trường khối u thúc đẩy tính kháng hóa trị trong ung thư vú Dịch bởi AI
Cancer Chemotherapy and Pharmacology - Tập 87 - Trang 147-158 - 2021
Ung thư vú hiện đang là loại khối u phổ biến nhất và là nguyên nhân gây tử vong do khối u đứng thứ hai trong số phụ nữ. Mặc dù những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị đã được cải thiện đáng kể, nhưng sự kháng hóa trị vẫn là một thách thức quan trọng. Các khối u kháng lại các tác nhân hóa trị thông qua nhiều cơ chế khác nhau, với các nghiên cứu cho thấy môi trường khối u (TME) giữ vai trò trung t... hiện toàn bộ
#ung thư vú #môi trường khối u #kháng hóa trị #tế bào mô hỗ trợ #tế bào gốc ung thư
Tổng số: 24   
  • 1
  • 2
  • 3